Nieuws

'De vreemdeling in een nieuw land' is een belangrijk thema in Babans (1974) poëzie; niet verwonderlijk voor een dichter die gedwongen moest emigreren uit Koerdistan. Toenmalige, Iraakse dictator Saddam Hoessein wilde Babans poëzie gebruiken voor propagandistische doeleinden, maar hij verzette zich daartegen. “De gedichten werden onecht en mijn pen weigerde, ik kon geen vuile inkt op schoon papier zetten”, zegt hij daarover. De enige optie, anders dan schikken, was het land verlaten.

Baban wist altijd al dat hij dichter was; hij kan niet anders dan dichter zijn. Er is echter één poëet in het bijzonder die hem heeft geïnspireerd: de dertiende-eeuwse mysticus en dichter Roemi. Baban herinnert zich hoe zijn oom bij zijn gezin op bezoek kwam en op die gelegenheden een bundel van Roemi bij zich had, waar hij uit voorlas. “Ik dacht toen al - hoe kan een mens zó denken, zó diep gaan.”

Omdat hij schrijft vanuit zijn eigen emoties en geschiedenis, is Babans poëzie veranderd sinds zijn vertrek uit Koerdistan. De kern, het zoeken naar verbindingen tussen mensen en het vinden van je plaats in de wereld, is echter hetzelfde gebleven. “De pen is als het zeil van een schip”, zegt hij na enige overpeinzing, “In Nederland waait een heel andere wind, dus de koers van het schip verandert, maar het zeil blijft hetzelfde.”

Voor het Utrechtgedicht richtte Baban zich op de geschiedenis van Utrecht: hoe de stad geworden is zoals ze is. Daarbij verwoordt hij ook het gevoel dat Utrecht hem geeft, de vriendschappen en liefdes die hij hier gekend heeft. Die aandacht voor gevoel ziet Baban als typisch Oosters: “Het Arabische woord voor poëzie, 'shier', betekent ook 'gevoel'.”

Behalve gevoel, is voor Baban ook uniciteit belangrijk in gedichten; een dichter kijkt op een eigen manier naar de wereld. “Over de liefde is bijvoorbeeld al zoveel geschreven, dat we weten wat liefde is'”, zegt hij, “Maar toch kan een dichter er een nieuw inzicht aan geven.” Daarom is het volgens Baban belangrijk dat verschillende perspectieven en culturen aan het woord komen in de poëzie.

Enkele jaren geleden verzette Baban zich tegen het 'kleurloze' in de Utrechtse poëzie. Inmiddels vindt hij echter dat hier verandering in gekomen is: poëzie uit andere culturen krijgt steeds meer een plaats op Utrechtse podia, waaronder het door Baban zelf georganiseerde 'Meer Woorden Meer Kleur'. “Cultuur is als een schilderij: door meer kleuren te gebruiken, wordt het actiever en levendiger. Utrecht is zo'n mooie stad, die verdient meer kleur.”

Tekst: Steffie de Vaan

Lees hier het Utrechtgedicht van Baban